Phan Như

Ngoại ơi, đừng sợ!

2011-11-18T10:19:00.001-08:00

“Bi ơi, đừng sợ!” là tên một cuốn phim Việt Nam, nó thực sự gây ấn tượng bởi nhan đề có tên của Bi... Chẳng là từ lúc sinh ra cho tới khi 4 tuổi, ba mẹ và ông bà ngoại có khi đã rất gian nan, vì suốt trong thời gian đó, cu Bi bịnh hoạn triền miên, nhất là bịnh đường hô hấp hay còn gọi là viêm mũi dị ứng. Những ngày ở Phan đăng Lưu – Quận Phú Nhuận, Bi khò khè cả đêm khiến ba mẹ và ông hay bà ngoại thức suốt đêm. Lạy trời đến 5 tuổi qua khỏi”đốt” thì Cu Bi cũng tạm ổn. Tuynhiên, Bi có một tính cáchlà vô tư, thản nhiên vàchịu đựng trước mọi khó khăn.

Nhớ lần đemBi vào Trung tâm xét nghiệm Medic chụp CT vòm họng (theo đề nghị của Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc), ông ngoại và mẹ hoảng hốt khi chuyên viên tiêm thuốc và đẩy xe đưa Bi một mìnhvào phòng cách ly để scanning, hoàn toàn cách biệt với bên ngoài. Bi ngoảnh lại nhìnvới ánh mắt: ”Mẹvà ông ngoại ơi, đừngsợ.’’ Có lần về thăm Tết ở Huế, ôngngoại dẫn Bi vào chơi công viên. Cầm vétrên tay nhưng ông ngoại ngần ngừ không muốn Bi chơi trò đu quay “merry go round”quá nguy hiểm. Biđã leo lên ghế, cài dây an toàn, nhìn ông ngoại vànói: ”Con khôngcan chi đâu, ông ngoại đừng sợ!”

Ởvới Bi vài ngày, đối với bà ngoại làvài tuần, phải ngậm ngùi chia tay để về Huế. Sợ rằng Bi sẽ buồn và hụt hẫng. Nhưng không. Bi chịu quenrồi với những ”cuộc chia tay màu xanh” đầy hy vọng. Nhờ đó màba mẹ thường xuyên yên tâm đi công tác xa nhà. Người buồn chiatay không phải là Bi mà là ông bà ngoại!

Biđọc được bản tính ông ngoại là hay lo lắng và sợ hãi.Tính cách đó làm người được quan tâm cảm thấy bị áp lực. Cũng một phần vìkhách quan. Đến giờ taxi đến đưa ra sân bay nhưng chưa thấy đến, mẹ của Bi tỉnh bơ coi như “no problem”,còn ông Ngoại loayhoay như gà mắc đẻ. Có lần bà Trung và chi Bé Em chở Bi đi chơi lâu về bị ôngngoai chửi cho một trận tơi bời “Tụibây chở cháu tau đi mô mà vô hậurứa?” Bà ngoại thìhay ”phiêu linh tịnh độ” lang thang đồ bành hay chợ trời màkhông nhắn tin về nhà khiến ông ngoại lo sốt vó! Và đã hơn 2 lần bà ngoại gặp roadaccidents chứ không phải chơi! Cũng vì như rứa mà Dì Minou trách ông ngoại làmDì Minou và bà ngoại mất tình độc lập tự chủ khi đi ra ngoài! Bởi vì ông ngoại cứ ”sănsăn” con tim ngục tù!

Cólẽ ông ngoại mắc phải hội chứng sợ hãi. Căn bịnh này có nguồn gốc sâuxa? Sư phụ của ông ngoại nói rằng từ kiếp nào đó, ông ngoại bị săn đuổi và bị cướp đoạt tài sản mà hậu quả bây giờ vẫn còn lại trong tâm thức. Cáidi chứng này có thể truyền một phần cho con gái là dì Nou, nhưng mẹ Mimithì không… và cu Bi thừa hưởng cái tính ”không sợ hãi của mẹ’, thiệt là may cho Bi và tội nghiệp choMindy?

Ngược lại, nhờ có thiền định và học hỏi Phật pháp,ông ngoại lại ít sợ cái đáng sợ là bịnh tật, và nhất làkhông sợ cái chết. Nhiều đêm ngồi thiền, ông ngoại “quán” (suy tưởng có hình ảnh) vàsau buổi “công phu” là phải hồi hướng (directing to), tức làchuyển hướng cầu nguyện về các địa chỉ nào mà mình tác ý. Ông ngoại thường định tâm hướng tới con đường vàoPMH, đến Parkview, lên tầng 3 qua đường cửa sổ (vìthang máy thường cản sóng từ) để đến gần với Cu Bi. Nếu quán kiên trì và liên tục, sau này ông ngoại sẽ đến với Bi bất cứ lúc nào nếu muốn. Rất tiếc làông ngoại chưa biết đường đến với Mindy. Có lẽ phải đi Mỹ một chuyến mới có thể hồi hướng đúng người đúngchổ.

Và như thế, nếu thành công, việc hồi hướng tới một nơi nào đó là rất có thể. Vì vậy khi đứa cháu ngoại nào gặp trở ngại bất cứ chuyện gì, nếu không trực tiếp ở gần , ông ngoại sẽ tự lực thiền định và nguyện cầu tha lực để được tiếp cận và giúp đỡ. Đây không phải là chuyện hoang đường. Đến lúc đó thì có thể nói thầm: ”Bi ơi, có ông ngoại đây, đừng sợ!”

Ông Ngoại Đi Học

2011-11-02T14:45:00.000-07:00

Hình Ông Ngoại và Anh Bi – chụp cách đây đã 10 năm

Đây là lá thư của ông ngoại viết cho Anh Bi, Cody và Mindy kể chuyện ngày xưa ông ngoại đi học, nhân dịp ông ngoại nghe bà ngoại than thở về chuyện Mindy khó đi học mấy bữa nay.

Ông Ngoại Đi Học

Ông Ngoại sinh năm 1944, ngày tháng nào không ai nhớ chính xác, nhưng vào ngày sinh thì quân Đồng Minh dội bom, nên bà cố bỏ vào đôi quang gióng và gánh chạy đi tản cư, vì vậy ông ngoại có cái tên rất thông tục và dễ nhớ. (Sau này khi làm đơn thi vào lớp Đệ Thất tức lớp 6 bây giờ, ông Kế đề nghị đổi tên Châu, nhưng ông ngoại không hiểu vì sao không chịu?). Con nhà ngèo, cha đi kháng chiến, mẹ tần tảo mua bán suốt ngày ở chợ Đông Ba, chị hai lấy chồng sớm, anh ba đi lính, nên ông ngoại gần như thất học. Đến năm 1950, ông ngoại được dẫn đến lớp học từ thiện (không đóng học phí) ở cuối xóm, do cô Ái con gái cụ Đô dạy. Đó là một căn nhà vườn cổ kính có rất nhiều cây trái (bây giờ là nhà Huế học Phan Thuận An), và một cái hồ rộng mênh mông.

Ngày nào trước khi bà cố gọi dậy đi học cũng khóc, và lấy đủ lý do để trốn học. Mặc dù trốn học chỉ để về nhà chun qua liếp cửa vào ngồi thu lu đợi giờ bà cố ngoại (mẹ của bà cố) gọi ăn cơm. Hồi đó nhà tranh vách đất, cửa chính là một liếp tre lợp tranh, khi khép lại chỉ cần hạ xuống và không cài then, vì nhà nghèo không có gì để mất. Vì vậy mỗi lần trốn học chỉ cần chạy về, chống cửa lên vào ngồi một mình và sợ ma gần chết! Hồi đó không có hàng quà và trò chơi như bây giờ.

Sau thời gian học bữa đực bữa cái như rứa, ông ngoại được cho vào học lớp 1 trường tiểu học Gia Hội (gần cạnh nhà). Ông ngoại học rất chăm chỉ và rất giỏi, nổi tiếng khắp trường, đặc biệt môn Văn và môn Toán. Trong lớp có người bạn học tên là Vui, mà sau này thường gọi là Vui Điên, một nhân vật nổi tiếng ở Huế. Anh ấy thường chạy trên vài cầu Trường Tiền không bị ngã khiến thiên hạ thất kinh.

Xong tiểu học, ông ngoại thi vao đệ thất (lớp 6) đậu điểm cao được thưởng một chiếc xe đạp, và chỉ trong 1 tuần làm mất chiếc xe, phải trốn nhà người bạn một ngày không dám về... Ở trung học cơ sở, ông ngoại liên tục xếp hạng nhất 4 năm liền, nổi tiếng là một học sinh thông minh tại trường Hàm Nghi trong Thành Nội. Khi qua Quốc Học, ông ngoại chọn ban C (văn học,ngoại ngữ,triết học...) và vẫn là người đứng đầu lớp. Cuối năm lớp12 được chọn bình bầu phần thưởng danh dự toàn trường (trong lúc đó bác Nguyễn Thiện Tống chỉ được phần thưởng Đạo Đức, mà bây giờ bác là Giáo Sư Tiến Sĩ!). Tuy nhiên, ông ngoại chỉ được phần thưởng danh dự liên lớp 12, vì lý do ban B (Toán Lý Hoá) mới được chọn.

Lên Đại Học thì ông ngoại bắt đầu sa sút việc học vì ông ngoại gặp bà ngoại ! Lúc đó bà ngoại không phải là người đẹp chim sa cá lặn, nhưng có một nét gì đó khiến ông ngoại “sa”vào như con chim sa vào bẫy!

Người ta thường hỏi: vì sao ông ngoại học giỏi. Chỉ có một cách trả lời: Vì có tố chất thông minh. Vậy tố chất đó có mất đi không? Không mất. Bằng cớ là Mimi và Minou vẫn thông minh và con của Mimi Minou cũng rất thông minh. Tuy nhiên, tố chất thông minh đó cần phải bảo vệ, bồi dưỡng và phát huy. Còn nếu ỷ lại, buông trôi thì không ăn thua gì với thiên hạ trong cuộc sống hiện tại.

Bất cứ việc gì cũng cần có va chạm thử thách. Càng thử thách thì càng được tôi luyện. Ban đầu nếu có một vài trở ngại nào đó, hãy xem chúng là may hơn là không may. Cuộc đời còn rất dài phía trước, mà sẽ không mấy khi bằng phẳng. Mình có may mắn hơn người khác rất nhiều, và mình thừa hưởng tố chất như là di sản cha mẹ để lại, thì lo gì những ups and downs của cuộc đời?

Trên đây là chuyện thuở thiếu thời ông ngoại kể cho mấy đứa cháu ở gần và xa. Cũng chỉ là chuyện vui mà thôi!

N g ũ s ắ c H u ế

2011-10-25T09:35:00.000-07:00

Xanh đỏ tím vàng
Giấy mằu năm sắc Thanh Tiên
Mẹ gói tháng gói ngày gói bánh phơi đông
Sân nhà chia ô nắng nhạt
Ở bên trời đã nghe mùi lúa nếp
Bôn ba chi con cũng về thăm
Tết

Đông Tây Nam Bắc
Đi đâu cũng một chân trời
Tìm chi tìm chi... ai biết?
Có khi lêu bêu mưa gió xứ người
Tôi thấy thằng tôi rớt bóng vĩa hè
Cúi mình đưa tay mà không muốn
Nhặt

Bình xanh chén đỏ
Vui đâu cụng đó leng keng
Ừ thì cho hết nỗi buồnNỗi buồn có đâu mà uống hết?
Chỉ có đêm về ngồi nhìn ngó thân-tâm, chao ôi
Mệt

Xuân Hạ Thu Đông
Rồi đã đến lúc xách dép trở về
Chân trần đất bết
Đầu ngõ đã gọi thầm
Xanh đỏ tím vàng
Hiên nhà đâu rồi giấy hoa ngũ sắc
Mẹ ơi
Không mẹ ai làm bánh in cúng
Phật?

Lập đông 2011
Phan Như

Bến Đò Ca Cút

2011-03-16T10:58:00.000-07:00

Lang thang hơn nửa vòng trái đất
về đây chỉ còn xa một dãi
chim bay
quê nhà bên tê khói rơm heo hút
sông ơi sông
thôi đừng mênh mang
đò ơi đò
trôi chi biền biệt
đưa tay vẫy gọi muôn trùng
Ca cút ơi ca cút.

Mạ ơi quang gánh nhọc nhằn
chợ tan phố chiều quảy về bến cộ
chuyến đò cuối ngày
con cá cũng vui mừng
quãy đuôi sóng vỗ.

Ngày tiễn con đi
lau trắng bên sông dài mấy dặm
con ngỡ tóc mẹ trắng xoá chân trời
ở xa xôi
nhìn trang thư màu trắng
con ngỡ ngàng không dám viết Mạ ơi
khi quê nhà miên man bão lụt
không biết ra răng rồi?

Con đã về đây
không bến không bờ
vẫy tay gọi đò
ca cút ơi ca cút!

Huế ,tháng 3-2011
Phan Như

Hà Thị Cỏ Tranh

2011-02-11T11:52:00.000-08:00

Thời gian là giữa chừng thập niên sáu mươi. Không gian là kinh thành Huế cuối hè đang mùa nhãn lồng sum suê trái chín. Giữa phố xá đông người trên con đường Ngã Giữa, nhưng tôi vẫn bàng hoàng khi chợt thấy bóng áo trắng vải quyến, vải của tuổi học trò. Níu tay T.T.Mẫn, ông bạn lúc nào cũng ngơ ngơ ngác ngác, sẳn lòng đi theo tôi đến tận chân trời góc biển dù không bao giờ biết đi để làm gì và đi về đâu.

Chao ơi, đôi mắt màu hạt dẻ và dáng nghiêng của con hạc trắng lạc bầy. Người ấy không đi một mình. Cùng đi với nàng có thể là một người chị hay bà cô. Vào chợ. Qua phố. Lên dốc cầu đứng nhìn mông lung. Chúng tôi cứ lẽo đẽo đằng sau. Người chị (hay bà cô) tỏ vẻ khó chịu. Trừng mắt. Bặm môi. Có lẽ biết bọn tôi đi theo không phải vì bà. Mặc kệ! ... Thỉnh thoảng đang đi người ấy quay lưng, ban phát cho một chút lấp lánh của nụ cười .Có lẽ nàng tức cười vì có hai thằng điên khi không bám theo sát gót. Hay vì đôi guốc gông lẹc xẹc của tôi? (Thưa các bạn, tuổi học trò những năm sáu mươi hoặc đi dép cao su hoặc guốc vông, thuộc cái thời áp chót “Tuấn chàng trai nước Việt”, rất tiết kiệm và rất bảo vệ môi trường!)

Khi chiều đã ngiêng và nắng đã phai. Khi phố tím đã nhạt nhoà. Hai người. Ồ không, chỉ mình nàng và mình tôi (mặc dù nàng vẫn đi bên bà cô và tôi vẫn đi bên ông bạn) trong buổi chiều hôm ấy, bước xuống bến xe buýt dốc cầu Gia Hội. Nàng sẽ đi xe nào đây? Xe số 3 là về Bến Ngự. Số 8 là Kim Long. Số 13 là An Lăng. Số 14 là Tây Lộc. Ô hay,hai người đã bước lên xe số 9: Thuận An.

Nhưng làm sao đây? Hai đứa tôi chỉ có chiếc xe đạp cà tàng đang nằm trước nhà sách Gia Long. Tụi tôi cũng không có một trự nào để đi xe đò. Nhanh như chớp, tôi sẽ đèo Mẫn về nhà của hắn trước bến Toà Khâm và cũng là bến đỗ đầu tiên của chuyến xe Thuận An. May quá, chúng tôi vừa đến thì chiếc xe cũng vừa đỗ để đón khách. Thấy hai mặt mo tụi tôi như vừa chui từ lòng đất lên, nàng khúc khích cười trong khi bà cô nhăn mày khó chịu. Xe lại chuyển bánh. Người bạn của tôi có lẽ không chịu nỗi “đường xa chi ngái”,vả lại hắn chúa sợ bà già không dám về trễ bữa cơm. Cứ mỗi lần đi học về là bà bắt hắn nhăn mặt nhăn mũi uống một hơi ly sữa đặc có đường. Bù lại mỗi ngày hắn xơi vài ba ly cà phê đen đắng ngắt!

Tôi trả xe đạp cho hắn, và tất nhiên là phải chạy bộ theo chiếc xe buýt. Đến bây chừ mình vẫn chưa hiểu vì sao có thể chạy bộ bằng đôi guốc vông? Cũng may xe buýt hồi đó chạy chậm từng quãng để trả và đón khách lên xuống nên tôi có thời gian để đứng thở dốc. Còn nàng thì cứ cười khúc khích (ai nỡ cười chi khi thấy người ta chạy ”xăng mét” đằng sau xe đò khi trăng đã tà nguyệt đã tận!)

Còn bao nhiêu bến đỗ thì dừng lại nhà nàng? Không biết. Mà cần chi biết! Chỉ mong ngày đừng phai và đêm đừng nhạt. Toà Khâm. Đập Đá. Vĩ dạ... Đôi guốc bắt đầu làm tội làm tình khiến đôi bàn chân của tôi khập kha khập khiểng. Tôi cúi xuống liệng quách vào bụi cỏ ven đường. Ôi chân trần mát lạnh, mặc dù đường về Thuận An lúc đó đầy sỏi đá... Quá chợ Vĩ Dạ. Và xe đã ngừng. Hai người bước xuống. Thiếu chút nữa tôi đâm sầm vào bững xe. Và lại nghe tiếng cười khúc khích. Và có lẽ đây là âm thanh ngọt ngào nhất trong cõi trần ai mà tôi đã được nghe!

Đó là một khu vườn sâu hun hút. Tôi đứng nhìn theo ngậm ngùi. Nàng quay lại nhìn tôi một phát. Trời ơi! Bà cô trời đánh kéo vội tay nàng. Đôi mắt hạt dẻ khuất sau đám cỏ tranh còn lấp lánh đến tận giấc mơ của tôi bây giờ...

Kể từ buổi chiều hôm đó, ngày hai buổi sau giờ tan học tôi tìm về ngôi nhà có vườn cỏ tranh lung linh, mong sao một lần gặp lại đôi mắt ấy. Có nhiều khi đứng trước cổng trường Đồng Khánh sau giờ tan học, với tâm trạng của anh chàng cao khều Grand Meulnes trong câu chuyện của Alain Fournier, hy vọng gặp cô tiểu thư ở căn nhà trong khu rừng của dân Bô hê miên. Mùa hạ qua đi. Và mùa thu đến. Kể cả khi Đập Đá ngập lụt tôi cũng đi về đứng trước ngôi nhà cỏ tranh ấy. Nhưng người ơi, người đi biền biệt phương mô? Và tôi không có dũng cảm như anh Meulnes đánh ngựa đi tìm, dù sau này biết rằng đó là một cô gái Huế học trường Nữ Trung Học ĐN mùa hè về quê ngoại. Mà ĐN đâu có xa xôi!

Rồi tuổi trẻ bọn tôi cuốn theo cơn lốc lịch sử. Chiến tranh ly tán mỗi người một nơi. Đành gác lại tuổi vàng với những con đường có hai hàng cây sao, cổng trường vôi tím, và nhất là khu vườn cỏ tranh những sớm mai sương thu những chiều mưa bão... Và cho đến một đêm dạ vũ ở sân bay QS Sài Gòn, giữa tiếng đại bác đì đùng từ chiến trường xa và ánh hoả châu ma quái chập chờn trên thành phố, tôi bàng hoàng gặp lại đôi mắt màu hạt dẻ giữa đám xô bồ vội vã của những người đang cố vớt vát nốc cạn giọt đắng cay dưới ánh đèn và tiếng nhạc khiêu vũ. Nàng sánh vai cùng với một người anh lính tàu bay trong chiếc váy maxi màu lục bảo, lộng lẫy như một nàng công chúa trong chuyện thần tiên. Tôi lặng người ngồi trong góc phòng vời ly rượu vơi quá nửa. Không thể nào tôi quên được màu mắt ấy, màu mắt đã theo dấu quãng đời học trò thơ dại. Gần cuối buổi tiệc, khi tiếng còi giới nghiêm sắp hụ lên, tôi đã lấy tất cả dũng cảm của tuổi thanh xuân, với ly rượu trên tay, với nỗi niềm của anh Meulnes, đến bên đôi mắt hạt dẻ, nghiêng mình và buột miệng ”Chiếc xe đò Thuận An có thằng điên chạy theo, cô còn nhớ không?”

Tôi đã ra về mà không chờ đợi câu trả lời. Tôi đã không dám đánh xe ngựa như Meulnes đi tìm ngôi nhà cổ trong rừng. Tôi đã đánh mất tuổi vàng. Tôi đã... Xin giã biệt mùa hạ hồng. Xin giã biệt những chuyến xe đò màu xanh với những con số 9 Thuận An, 3 Bến Ngự, 5 Từ Đàm... Xin giã biệt đôi mắt màu hạt dẻ. Xin giã biệt Hà Thị Cỏ Tranh...

Huế, April 03
Phan Như

Sợi Tơ Xuyên Suốt

2011-02-11T11:37:00.000-08:00

Tay vịn vào nỗi đau
Nghiêng nghiêng tường xiêu bóng đổ
Chập chững bước thời gian
Lơ ngơ ngồi bên sông nước
Hỏi rằng có một chiếc đò ngang

Đâu bờ đâu bến
bên kia?
Nửa đời đốn cây cưa ván
Săm soi một chiếc thuyền về
Nay phát lòng tín nguyện
Sắt se một đường tơ
màu trắng
Nối bên này tìm tới bên tê

Nối những mảnh rời vụn vỡ
Bằng tất cả niềm tin
Kết phiến hồ trầm
Sợi tơ xuyên suốt
Đi đâu cũng niềm sắt son ấy
Chùa quạnh non cao
Chợ cô lũng thấp
Dù đêm có say tràn mộng
Sáng ra thức dậy then cửa tay lùa
Vẫn thấy thầm hương ngan ngát

Hương thầm đưa tay vịn
vơi bớt nỗi đau
nhẹ thân củi mục
Gió đông xô dạt bên cầu
Khát chờ cơn lạ
nắng khuya
Cành khô chợt nở mầm tóc tơ xanh biếc
Lung linh giọt nước
cành dương

Xin cúi đầu thật thấp
Soi mình mà chẳng thấy
Mình đâu

Huế, Xuân 2011

Phan Như

Nhật Thực

2010-10-07T19:21:00.000-07:00

Nhặt bên đường

Viên ngói vỡ
Đâu biết mặt nào phơi sương
Đâu biết bên nào hứng gió
Đứa bé ném vào vạch ô tròn
Chơi ô ăn quan
Chẳng lường sấp ngữa
Sấp cũng ăn mà ngữa cũng ăn
Cuộc vô tâm
Sá gì đen hay đỏ!

Nước chảy thì đá mòn
Đá cuội vô tình
Chẳng than trách nước
Em bỏ đi mang theo bóng hình em
Tôi chỉ là chiếc gương soi
Không lưu hình giữ bóng
Buồn nhớ em. Trống vắng
Rồi thôi.

Tại sao đến ngày thì rạng
Đến đêm thì đen
Ôi nỗi đau thời gian
Sao không một lần vượt thoát
Trăng thôi là trăng
Bay ra ngoài địa cực
Không đường cũ lối mòn
Chơ vơ giữa mặt trời và trái đất
Để tỏ cùng em
Mối tình nhật thực
Giữa mênh mang không-ngày-đêm.

Phan Như
Huế, cuối thu 2010

Kính gửi Tuy Hoà

2010-09-27T10:28:00.000-07:00

Như phiến đá nằm trơ tháp cổ
Mong chi cánh nhạn bay về
Ở đây trời thì xanh
Phố xá thì nghiêng
Đi đi hoài như chưa thấy đến
Phải chăng ngày xưa em là biển
Mà bây chừ biển - phố mông mênh?

Như xương rồng lá thân dù gai góc
Đền mùa thì hoa hé nụ
Dù phải vắt kiệt đời
Sống gian nan đâu thiếu tiếng cười
Hoa như người - Người như hoa
Tấm lòng rộng mở
Nẫu dù gì
Xin đừng ruồng bỏ!

Đường có dài cũng đến khúc quanh
Có ngôi trường mang tên anh hùng áo vải
Tôi làm anh giáo trẻ xa nhà
Hành lý trên vai là con dấu hỏi
Tại sao các em đến trường bằng con ngựa tía
Tan học về chợ kéo xe thồ
Tại sao một miền mênh mang gió cát
Mà đôi mắt người xanh ngắt
Đại dương?

PHAN NHƯ
Huế, Mùa thu 2010

Nấm tràm

2010-08-03T11:47:00.000-07:00

Tập tàng em
Tập tàng rau
Tuổi xanh vườn
Long nhong theo mẹ lên đồi tràm
Hái nấm.

Thêm một chút heo may
Thêm một ít nắng vàng
Nấu bát canh mùa thu
Ôi chao mẹ ơi -
Đắng.

Lưng chừng cao
Lưng chừng đời
Lêu bêu thang máy nhà cao tầng
Biết đâu lên xuống?

Mỗi bận thu về
Nhìn tơ trời lạc phố
Bay ngang
Mẹ ơi
Con muốn về thăm sao-
Đặng?

Phan Như
Huế,Thu 2010

Thơ làm đang lúc kẹt xe

2010-07-06T21:39:00.000-07:00

Chính vào thời khắc ấy, không nghiêng qua chiều
cũng không phải ban trưa, đèn chưa xanh và cũng
vừa hết đỏ: cái ấy hiển hiện.

Đứng chờ xe kẹt giữa ngã tư
Đèn đỏ đèn xanh phút chần chừ
Vừa lúc nhích lên, trời đứng Ngọ
Bàng hoàng chớp động: sát na như

Chẳng ban chiều cũng chẳng ban trưa
Nghe như trời đất chuyển giao mùa
Không đến không đi, Em hiển hiện
Đẹp tựa bây giờ, đẹp ban sơ

Có phải chừ trăng mọc ban ngày
Chim về làm tổ ở trên mây
Mừng vui ôi trẻ thơ tóc bạc
Thì thầm tiếng vỗ một bàn tay

Rồi thì đèn đỏ lại đèn xanh
Thôi nhé về thôi với thị thành
Lòng mới hay vừa thay áo mới
Thấy đời bỗng đẹp tựa như tranh.

Phan Như
Huế, Tháng 7 -2010

Nhẹ nhàng ơi bản ngã

2009-04-23T20:47:00.000-07:00

Là một người bình thường nên chi tôi còn mang theo cái gọi là bản ngã. Thôi thì bỏ qua những thuật ngữ, những khái niệm và tư duy về một bến bờ”vô ngã” mà bản thân chưa đủ khả năng tiếp cận được. Ở đây lúc này, với một túi xương da máu thịt, cùng với một cái gọi là “ta”- trung tâm của mọi rắc rối ”- và cái túi da đó, cái trung tâm rắc rối đó đang lôi thôi lếch thếch trong cuộc đời. Và hằng ngày, hằng giờ , cái chủ thể đang có vô vàn đối tượng để chứng minh rằng nó đang tồn tại. Đối tượng có thể là cây là cỏ là gạch ngói đất đá, là vợ là chồng là con là cháu là cha mẹ. Ông bà và bạn bè cũng như kẻ thù... Vì luôn luôn là trung tâm (centered) nên chủ thể ít khi chịu khó ”nhìn nhận” những gì không phải là trung tâm. Trong gia đình, những đối tượng như vợ chồng, con cái... tưởng là những mục tiêu dịu dàng thương yêu giúp làm vơi đi cái bản ngã sâu thẳm, nhưng thật ra “khát ái” đã che mờ trí tuệ, và thay vì ”nhìn nhận”, nó lại chinh phục (conquer), thống trị (dominate) và tước mất tự do của đối tượng. Mức độ khát ái càng cao thì xung đột càng tăng. Trong gia đình, vô hình chung vợ hay chồng trở thành đối trọng. Tu đâu không bằng tu nhà. Đó là một kinh nghiệm đời trước đã dạy. Vợ là người thầy. Chồng là người thầy. Không phải là một lời nói chơi!... Khi mệt mỏi trở về nhà sau một ngày làm việc vất vả, hay thậm chí chếnh choáng trở về nơi gọi là tổ ấm sau một cơn say, bỗng nhiên nghe những lời phàn nàn, đay nghiến... Phản ứng nào sẽ xảy ra?

Thông thường có thể có 3 phản ứng: Nổi giận ăn miếng trả miếng. Nuốt giận tránh xa chỗ khác. Vui vẻ chào hỏi dùng lời ái ngữ Em ơi! Anh ơi!... Có phản ứng nào đúng? Đúng hay không tuỳ trường hợp. Nên chăng hãy làm thật sống thật. Nhưng làm cách nào để nhẹ đi cái bản ngã đang xung đột? Con người là một bộ máy không hơn không kém. Thân xác là bộ máy sinh trụ hoại diệt theo thời gian. Tâm cũng là một bộ máy bị điều kiện hoá: ai khen thì thích, ai nói lời xúc phạm thì nổi giận; suốt ngày loanh quanh không ra ngoài vòng yêu và ghét. Và không thể ghét ai yêu ai liên tục trong 3 giờ, 3 ngày, 3 tháng, 3 năm... Cái gọi là tâm ta rất hạn hẹp: nó chỉ chứa duy nhất một sự việc trong một lúc. Vậy thì khi nổi cơn giận, hãy quan sát thật sâu cơn giận (không có người đang giận đâu nhé!). Cái khoảng tách bạch đó đã khiến không tìm ra cơn giận ở đâu. Và chủ thể giận đang bị quan sát. Và ai đang quan sát ”nó”. Không ai cả! Cái ấy (the suchness). Cái là ta mà không phải là ta. Cứ nhiều lần như thế riết rồi năng lượng hồi quang phản chiếu (reflecting) càng ngày càng sâu làm vơi dần đi cái ”ta” nặng trĩu. Giống như đưa hai tay chụp con lươn: ban đầu chụp hụt, dần rồi trúng đuôi, dần dần bắt trúng lưng... Cũng chẳng mong gì bắt đươc đằng đầu, huống chi nói rằng bắt không hay không bắt như các bậc đạo sư. Như rứa cũng làm nhẹ tênh cuộc phong ba rồi!

Mà muốn nhẹ tênh cuộc đời thì hãy thực hành. Thực hành ngay đừng lần lữa. Ngay hôm nay, nơi này. Một mai ra đi không mang theo được cái bị thịt kè kè và cái trung tâm rắc rối. Ít nhiều, mang theo “cái ấy”, ánh sáng tự tánh bất sanh bất diệt, không tới không lui, không cao không thấp... Tuy nhiên, rất nhiều than van rằng sao mà khó quá. Có cách nào đường đi ngắn nhất? Không có ai chỉ bày cho ai được. Và dù có được minh sư, có được tấm bản đồ đi tìm châu báu, thì cũng phải bước đi những bước tự thân bắt đầu bằng Tín, Nguyện và Hạnh. Ở đây nói về Nguyện: Ai cũng tưởng Nguyện là phải hứa tự mình thực hiện những gì ghê gớm như ăn chay 3 tháng, ăn chay một năm hay suốt đời, hứa xây căn nhà tình thương cho người nghèo, hứa leo lên Hy Mã Lạp Sơn viếng chùa bên Tây Tạng... E rằng những lời nguyện đó dù rất khó khăn nhưng cũng có thể thực hiện được. Và có một lời nguyện có thể thực hành ngay không chờ đợi: Tôi xin nguyện từ nay sẽ không bao giờ giận vợ (chồng) nữa dù bất cứ điều gì xảy ra! Nghe có vẻ như đùa và dễ dãi phải không? Hãy thử xem, chỉ cần giữ lời nguyện trong một tuần thôi! Không cần từ nay đến cuối đời làm chi cho mệt! Nhưng chính những điều không thể hoặc quá khó thực hiện thì ta mới nguyện. Đừng mong chờ ánh sáng cuối đường hầm. Trong quá trình Hạnh (practice) thì ánh sáng bất ngờ loé ra soi sáng con đường, và nếu thực hành nghiêm mật liên tục, các đốm sáng sẽ được nối lại thành con đường ánh sáng. Không sở đắc và không sở cầu. Đi và đừng nghĩ đến chuyện đến. Rồi ra, cuộc đời thênh thang lúc nào không biết.

Nếu trong gia đình đối tượng khát ái là mầm mống của khổ đau và cũng vừa là đối trọng để luyện gang thép nung chảy miếng kim loại bản ngã cứng ngắt, thì lúc ra ngoài, có một “đấu trường” khốc liệt là giao thông trên đường phố hiện nay. Nghe có vẻ chuyện như đùa: tham gia giao thông có dính dáng chi đến qui trình điều tiết và gọt đẽo bãn ngã? Muốn tham gia giao thông phải có 3 điều kiện: đường sá, phương tiện và con người. Hai điều kiện trước thì tất nhiên phải phù hợp với luật định. Còn con người thì sao? Dễ ợt! Đủ tuổi và có sức khoẻ, biết luật và có bằng lái v,v... Chưa phải đâu! Tất cả mọi người hiện nay ra đường mang theo cái ngã to đùng. Đi như ma đuổi, đi nhanh cho chóng đến, đi không nhường ai, hể có quảng hở nào là tranh thủ, là vi phạm và rất vui sướng khi vi phạm mà không ai biết, không ai phạt. Hãy đến một giao lộ giờ cao điểm, nhất là khi đang kẹt xe, sẽ thấy một trung tâm rắc rối với những luồng dao động của vô vàn cái gọi là cá tính, là bản ngã đang xung đột. Sẽ chứng kiến những chủ thể âu lo, phiền não, hung hăng, lo sợ, tham lam và hiếu chiến (aggressive), không ai nhường ai, ai cũng muốn cho được phần mình. Cướp nhau từng centimetre đường đi, tranh nhau từng hớp không khí bụi bặm, chửi bới không tiếc lời, và có thể đâm chém nhau, như một lò sát sanh! Có những vị nghiêm trang trên giảng đường, đạo mạo trong công sở,c ó khi thuần thành trong tu viện, cũng không giữ bình tĩnh ở đây! Chẳng có ai nhớ đến lời dặn: Hít vào tôi biết tôi hít vào, thở ra tôi biết tôi thở ra, tôi mỉm cười trước một ngày mới...(Thích Nhất Hạnh). Tuy nhiên nếu bị kẹt trong đấu trường đó, tại sao không nắm bắt cơ hội hiếm có này để điều tâm mình. Đừng hòng cải tạo thế gian khi bản thân chưa chuyển hoá. Hãy lắng lòng lại, chú tâm tỉnh giác và tìm xem có cách nào hợp lý thoát ra khỏi nút thắt. Nếu không được, thì ngồi yên, thả lỏng cái đang là tôi, thoát ra khỏi vị trí chủ thể (có thể quán từ trên cao quán xuống). Sẽ thấy một khối sinh linh đồng chung nghiệp lực đang đau khổ, đang phiền não, tự mình mắc kẹt lấy mình và mắc kẹt lấy nhau trong một không gian tù túng, đầy khói bụi. Và rồi, sẽ tự nhiên xuất sinh lòng bi mẫn cảm thương cho kiếp người vô minh đang quằn quại trong đó có mình. Từ đó, lòng từ (compassion) sẽ phát ra thành lời cầu nguyện Quán Thế Âm. Và nếu trong đám hỗn tạp ấy, chỉ cần một số chú tâm tỉnh giác với lòng từ như thế thì nút thắt sẽ tự mở, vấn đề sẽ tự giải quyết, dù lực lượng chức năng chưa hoặc không đến được. Phép lạ không đến từ trên trời, Phép lạ xuất phát từ mặt đất! Và từ sự tỉnh thức, từ Trí tuệ.

Bản ngã chưa hẳn đã có thực. Nhưng nếu có thì cũng không có gì ghê gớm để kìm chế, để vô hiệu hoá nó. Nhưng nếu bản ngã qui tụ lại thành môt khối cộng lực, không có ánh sáng trí tuệ thì sẽ nguy hiểm như lò lửa chiến tranh. Làm cái bản ngã trở nên nhẹ nhàng là làm cuộc phù du này sẽ trở nên nhẹ nhàng và thênh thang. Khi ở trong nhà cũng như lúc ra ngoài ngõ, nếu luôn luôn chú tâm tỉnh giác sẽ an mình và an người, sẽ xuất sinh trí tuệ, phát kiến từ tâm thì cái gọi là tôi sẽ nhập lưu vào dòng, như suối chảy về sông. Đừng làm ao tù nước đọng. Hồ có đẹp nhờ ánh trăng thì hồ cũng khép kín giữa bốn bề lau sậy. Hãy là giòng chảy mênh mang vươn ra ngoài biển cả.

Hãy nhẹ nhàng trôi đi ơi bản ngã!

Huế, tháng 4 - 2009
Phan Như

Quanh Ta Hoa Lá Đang Nhìn

2009-03-01T10:05:00.000-08:00

Có khi nào đang đi, em tự hỏi:
Trên mái nhà có người đang ngủ trưa?
Đường còn xa, can chi mà bước vội,
Lá đang nhìn em, cây đang trổ hoa!

Đường xa ngái có em và có tôi.
Ừ thì có nhau bề bộn cuộc đời.
Ta bày cuôc, ném chơi hòn đá cuội
Giữa vô cùng mà chẳng nghe tiếng rơi.

Đẹp quá vô thường sương tan ngọn cỏ
Đừng đóng đinh vào mây trắng đang trôi!
Trăng soi mặt hồ sợ gì trăng vỡ.
Sóng lao xao bờ chỉ là sóng thôi.

Có khi nào đang đi, em dừng lại:
Lá trên cành đau đáu cúi nhìn ta
Nhựa một dòng xanh, một dòng xanh mãi.
Cây nở hoa rồi, sao người chưa nở hoa?

Phan Như

Cái Ấm Bể

2008-12-03T22:18:00.001-08:00

Đọc “Sóng vỗ mạn đời” của Phan Như: Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng - Lê Huỳnh Lâm

2008-11-10T14:43:00.000-08:00

Dạo này, thỉnh thoảng tôi nhận được tin nhắn “nhìn đời hiu quạnh”, mà theo lời thầy Chạy đó là câu của anh Định Giang ở Vỹ Dạ mỗi khi ngồi nhâm nhi. Khi mắc việc thì thôi, còn rãnh rang thì tôi đến ngồi lai rai vai ly bia với thầy Chạy và nhìn cổ thành hắt hiu, hoặc nhìn cội bồ đề đơn độc, nhìn một góc phố chiều nguội nắng hay nhìn người qua kẻ lại,… tất cả là để ngắm nhìn cõi lòng đang tan tác. Phải chăng, hiu quạnh là thuộc tính của con người? Vì dù muốn hay không thì trong cuộc phù sinh, ai rồi cũng có một lần hiu quạnh, mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết “Bên đời quạnh hiu”. Một trong những cách thể nhập vào cơn hiu quạnh là làm thơ. Cũng trong những lần nhìn ngắm hiu quạnh, thầy Phan Văn Chạy đã gửi tặng tôi tập thơ “Sóng vỗ mạn đời” với bút danh Phan Như do nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành. Hôm nay, đọc xong tập thơ để cảm nhận sự hiu quạnh mà tác giả đã trải nghiệm.

Ta nằm ngó dã tràng xe cát
Cũng xong rồi một kiếp loay hoay
Ta xếp giấy thả thuyền ngơ ngác
Nghe trong ta tan vỡ một ngày
(Sóng vỗ mạn đời)

Xác thân mỗi con người là một chiếc thuyền ngơ ngác giữa biển đời, và khi cảm nghiệm được thời gian tức là cảm nhận được sự tan vỡ trong từng khoảnh khắc giữa chốn đời mà hư vô đang chế ngự. Để rồi ước vọng được Hoá thân, khi:

Sống giữa đời mất mác
Mà thèm một cuộc hoá thân

Thật ra, tác giả đã có nhiều cuộc hoá thân, mỗi bài thơ là một sự thể nhập của tâm hồn và mỗi bài thơ như là thần chú để được hoá thân:
Tôi cầm một đoá liên xanh
ôi bàn tay em công chúa
đã hóa thành một cánh chim
màu trắng
(Sen tịnh)

Sự hoá thân còn được thể hiện:

tôi là con ve sầu
ra đi vội vã
như đã hẹn muôn đời
bên cây đời mới trỗ
tôi lại về treo chiếc áo màu nâu
(Ve sầu)

Tuỳ căn nghiệp mà trong hành trình hoá thân của mỗi phận người thế này, thế khác. Nhưng trong hành trình đó, nỗi ám ánh lớn nhất là hư vô mà dù muốn hay không mỗi người đều phải giáp mặt:

Ta ném thân ta vào giữa cuộc đời
cuộc đời rơi ảo mộng
ta trông ta chờ ta thương ta hận
xây một lầu đài mơ cuộc tỉnh say
mai kia nằm xuống
tia nắng hồng có viếng mộ tàn phai
(Ném cuội lên mây)

Dù trong cơn tuyệt vọng thường trực của đời người, nhưng thoáng chốc hy vọng một tia nắng hồng vẫn xuất hiện. Cuộc hành trình cảm nghiệm sự hiu quanh, thi sĩ đã rút ra được chân lý:

Nào có can chi đời hữu hạn
Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng

Vì thế mỗi cuộc hạnh ngộ cũng là niềm chân thật đã được tạo hoá đạo diễn:

Đời không chi bằng có bạn bè
…
Cạn ly đời ta đập vỡ hư không
Có chi đâu ngoài niềm chân thật
Và sự chân thật được thể nghiệm qua:
Năm năm mắt vẫn xanh màu biếc
Nhát chém còn đau thấu tận lưng
…
Tôi sống dù muôn nghìn chua xót
Vẫn một phương trời Quán Thế Âm
(Năm năm mắt vẫn xanh màu biếc)

Là một người Huế, làm thơ, mà lại là thầy giáo nên những hình ảnh thân thương của Huế đã xuất hiện trong tác phẩm:

Cô bé khi không vào quán học bài
Tôi pha cà phê thêm vào chút gió
Hay
Anh đứng ngó vô sân trường đại học
Nghe trong hồn ngày tháng xanh rêu

Bây giờ, hình ảnh thiếu nữ đội nón, đi guốc không còn nhiều trên các nẻo đường xứ Huế. Không phải do trên thị trường không còn có nón lá và guốc, mà do thế hệ sau này không có sự gắn kết văn hoá với thế hệ trước. Điều này do xã hội tạo nên và một phần không nhỏ là do trách nhiệm mỗi gia đình, và những tiếng gọi nhân bản của tác giả:

Và anh sẽ đưa em về khắp mọi miền
Xin cho trẻ con từng đôi guốc mộc
lột da làm giày thú rừng đau xót
khi gót chân hồng
không còn bó chặt
em sẽ nghe đời vỗ nhẹ cánh chim
(Guốc vông)

Trong bài Nón có đoạn:

Tôi xin đan một vòng tay ngàn xanh
để em che nụ cười xa vắng
đời đi qua một ngày gió động
quai tình tôi buộc nắng mưa

Đất Huế là trung tâm Phật giáo, vì thế mà mỗi người đều ảnh hưởng cái không khí rất trang nghiêm mà lại rất gần gũi, và cho dù muốn Bỏ vợ đi tu, nhưng:

Ra đi đâu phải là chia tay
Em độ giùm tôi một kiếp này

Và có lẽ tác giả đã chợt nhớ, “tu đâu cho bằng tu nhà...”, nên đã có Nịnh vợ ca ra đời để xin được buộc một gót chân chim, giữa hai đầu nắng nhạt:

Em giăng hai đầu nắng nhạt
buộc một gót chân chim

Cuộc đời chỉ là một cái tên, tại sao không thể gọi nhau bằng lời tha thiết:

Ai gọi tôi giữa đời tha thiết
Tôi chỉ là một cái tên
...
Ván ăn thua không cần mặc cả
Tan cuộc rồi ta xoá dấu chân đi
(Tôi đi qua nhà em bằng đôi ca khiêu)

Đọc những câu thơ trên tôi chợt nhận ra sự hiu quạnh chính là nỗi cô đơn của tác giả, dù đã biết rằng rồi một ngày nào đó sẽ Giã biệt Tinh Châu, nhưng:

Mai kia dưới chân trời xa ngái
Thương nhớ bạn bè ngày tháng cùng nhau.

Thơ Phan Như là tâm sự của chính tác giả với dòng sống đang trôi, mà mỗi thời khắc đã ghi dấu vào tâm hồn thi sĩ một vết xước, để cơn đau hình thành những câu chữ chân tình.

Huế, 9/9/2007
Lê Huỳnh Lâm

Bài đăng trên Tạp Chí Sông Hương

"Sen Tịnh" trên Tạp chí Văn Hoá Phật Giáo

2008-11-05T17:08:00.000-08:00

Trích đăng bài thơ "Sen Tịnh" trên tạp chí Văn Hoá Phật Giáo - số 59.

Chúc mừng sinh nhật Ba!

2008-10-19T10:43:00.000-07:00

Biển xanh như người tình
Ta nằm cùng bãi cát
Thư em không gửi được
Đành xếp giấy làm thuyền...

Những câu thơ ấy đã đi theo con
suốt chiều dài những tháng năm tuổi nhỏ
và sau này là những tháng ngày yêu đương thiếu nữ
ở Huế

Qua Ba, con đã biết đến mơ mộng, lãng mạn
cho dù đời sống có làm mình "lăn đời mỏi mệt"

Qua Ba, con đã biết đến một tình yêu thật sự là gì
vì cho dù
"nếu cho anh thêm một lần rồ dại
anh vẫn ngậm ngùi... cầm lấy tay em"

Con sống với ý niệm
"Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng"
để con không còn mang trong lòng những hận thù
với những ai đã làm con tổn thương
và làm con biết nâng niu hơn
với những gì con đang có trong tay

Cũng như Mimi
con thích bài "Nịnh vợ ca" của Ba
vì con đã thấy Ba gói ghém tình yêu sâu rộng
của Ba dành cho Me
vào trong bài thơ đó
Và con cũng đã từng mơ mộng
rằng con cũng có ai đó
sẽ yêu thương con
để vẫn luôn trở về cùng con
sau những chếnh choáng cơn say
sau những bấp bênh của đời sống
hay sau những lỗi lầm do con gây ra...

Sáng nay
Một sáng heo may
Con thức giấc ở một nơi rất xa quê nhà
Con nhớ lại những câu thơ của Ba
Và con thấy mình được xoa dịu rất nhiều nỗi nhớ nhà
Và con vẫn thấy Ba Me và ngôi nhà ở Huế của con
vẫn ở bên con
vì
"dù cách biệt muôn trùng"
con vẫn thuộc về nơi đó
nơi con đã lớn lên với những câu thơ của Ba...

Viết ngắn cho ngày 20 tháng 10 - ngày sinh nhật của Ba
Minou

Thi sĩ là gì vậy Ngoại? (Entry của cu Bi gửi Ông Ngoại)

2008-10-16T13:59:00.000-07:00

Con nghe mấy hôm nay nhiều người xôn xao... nói Ngoại là thi sĩ. Thi sĩ là gì vậy Ngoại? Ở trong sách con thấy người ta viết từ thi sĩ dưới những bài thơ... Còn mẹ con thì nói thi sĩ là những người vừa hiểu cuộc đời vừa không hiểu cuộc đời.. Thi sĩ cứ thả hồn mông lung và mơ hồ, thi sĩ chẳng biết tính toán hơn thua, thi sĩ không khi nào thực tế...

Vậy thì con thấy Ngoại là thi sĩ thật... Khi mẹ con mới sinh con, Bà Ngoại lo mang ném, lá trầu, dầu tràm ở Huế vào... Còn Ngoại thì lại chỉ gửi cho mẹ con một bức thư, Ngoại đúng là không thực tế chút nào... Ngoại viết gì mà làm mẹ con khóc, có phải Ngoại nói có con ra đời là một hạnh phúc không so sánh được, và cũng là một trách nhiệm mẹ bắt đầu có với cuộc đời... Khi mẹ mang thai con, Ngoại đóng gói gửi giúp Bà Ngoại mấy lời căn dặn lẩm cẩm bằng phát chuyển nhanh, cuốn sách nuôi con đầu lòng... Còn bản thân Ngoại thì lại chỉ dặn mẹ con: từ nay cười là cười cho cả 2 người (cho cả con), khóc là buồn cho cả 2 người (lại có con), hít thở là hít thở cho cả hai người... ngắm một cái hoa là ngắm cho cả con nữa...

Qua Ngoại, con được biết về chùa ở Huế, Ngoại dắt con lên chùa mỗi ngày khi con ra Huế, ngày nào cũng vậy, Ngoại đưa cả cái dùi cho con đánh chuông, Ngoại chỉ cho con ông Thầy tu, người mà con không bao giờ hiểu vì sao lại không được ở bên mẹ, và lại dặn con luôn phải thương mẹ, cầu nguyện cho mẹ... Ở Huế, thay vì mải miết sà vào những quán cơm hến, bánh bèo, bánh canh như mẹ con, con lại có những chuyến phiêu lưu ở đồng quê Huế... Được Ngoại chở về làng Nam Phổ, làng Phú Mậu, được tận tay sờ vào cây lúa, tận mắt nhìn thấy cánh đồng, và còn chơi bầu cua tôm cá nữa... Nói thật, con chẳng biết gì cả, con chỉ thích cảm giác phiêu lưu được Ngoại chở bằng xe Honda đi xa Huế, nhưng con lại nhớ mãi những chuyến đi ấy.

Ngoại à, còn một điều này nữa, con phát hiện có lẽ thi sĩ là người không sợ chết... Vì lúc con nghịch ngợm không nghe lời Ngoại, con không chịu ngủ trưa, con đòi xem băng đĩa... Ngoại lấy cái dao trong bếp, Ngoại chĩa vô bụng và nói: Ông muốn tui chết không, ông muốn tui chết không? Chắc Ngoại còn nhớ lúc đó con đã làm gì, đúng không... Con cười và bỏ đi ra ngoài sân...

Ngoại à, Ngoại vẫn tiếp tục là thi sĩ nhé, để có thể con tiếp tục được hưởng những cái lông bông của Ngoại...

Sài Gòn, tháng 10 năm 2008
Bibi - Con trai của Mimi

* Hình trên được chụp vào năm 2001 - khi Ông Ngoại vào Sài Gòn thăm Bi khi Bi được vài tháng tuổi.

Trích tựa tập thơ "Sóng Vỗ Mạn Đời" - Đỗ Hồng Ngọc

2008-10-12T15:08:00.000-07:00

... Tôi yêu cái hồn nhiên mà cũng rất lạc quan trong thơ Phan Như:

Nào có can chi đời hữu hạn
sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng
Nào có can chi đời lận đận
Giữa trái tim ta có nụ cười hồng

Có lẽ chính vì thế mà P.N. làm thơ. Làm thơ cho tình, làm thơ cho mình và làm thơ cho bạn bè anh em. Thơ như một giải thoát.

Thơ Phan Như chân thật, không làm dáng, kiểu cách. Thơ anh như rót
tự đáy lòng mình. Không có kỹ thuật cầu kỳ, hình ảnh chải chuốt mà đôi khi âm điệu như có cái gì quen thuộc nhưng vẫn làm ta mãi bâng khuâng:

Thôi xin chào đôi mắt màu rêu
Đã ngậm ngùi xa dấu nhìn theo
Tôi đâu dám phụ phàng chi mấy
Nhưng ra đi là chuyện đã liều.

Tôi là người thầy thuốc, bạn anh, không phải là người làm thơ thứ thiệt, vậy mà anh đã tin cậy gởi Sóng Vỗ Mạn Đời, bản thảo tập thơ đầu tay nhờ tôi viết đôi dòng cảm nghĩ, cho nên "tôi đâu dám phụ phàng chi mấy" bèn có đôi lời...

BS.ĐỖ HỒNG NGỌC
(Trích tựa Sóng Vỗ Mạn Đời, NXB Đà Nẳng 1999)

Tuyển tập thơ Phan Như

2008-10-04T17:20:00.000-07:00

Tôi đi qua nhà em bằng đôi Cà Khêu (*)
Sóng vỗ mạn đời (*)
Năm năm mắt vẫn xanh màu biếc
Chiếc bóng màu xanh
Tình yêu của một cây lúa
Nón
Guốc vông
Có chi đâu ngoài niềm chân thật
Tiễn em ODP
Tình ca của một quán Cà phê (*)
Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng
Con đường trước cổng Trường Đồng Khánh
Nụ cười em bỏ quên (*)
Sonata
Bỏ vợ đi tu
Nịnh vợ ca (*)
Cùng với nước mây
Ném cuội lên mây
Sen Tịnh
Ve sầu
Giã biệt Tinh Châu
BILLARDS
Hoá thân (*)
Phố chim
Bài thơ hôm nay
Như là

Thơ làm đang lúc kẹt xe

Nấm Tràm

Kính gửi Tuy Hoà

Nhật Thực

(*): Những bài đã được chuyển ngữ sang tiếng Pháp hoặc tiếng Anh

La Ballade d'un Cafe - Ngô Vũ Dao Ánh

2008-10-04T16:50:00.001-07:00

... Ngày tắt nắng chim bay về cuối phố
Phố sẽ xanh thêm mấy dặm dài
Tôi vẫn bán cà phê pha với gió
để ưu phiền vỗ nhẹ cánh tình bay...

Có lẽ tác giả đã có ý in tập thơ cho giống như một quyển vở tập học trò? Làm nhớ lại một thời thơ ấu đã qua ở Huế. Những lời thơ thì rất nhẹ nhàng hiền hậu. Phần traduction cũng khá trung thực với lời Việt.

Cảm ơn anh đã gởi Thân Trọng Mẫn món quà thật dễ thương này...

... Anh đi tìm em như đi tìm chim
dù đêm về còn một que diêm
đốt tâm can soi đời mất mát
vẫn thấy nụ cười em lỡ bỏ quên...

Trời ở Huế bây giờ đang là mùa gì thế? Có những ngày âm u dịu dàng gió mà ngày xưa mình vẫn gọi là đẹp trời không?

Cali - tháng 9 năm 2008
Ngô Vũ Dao Ánh

Như là...

2008-10-03T23:03:00.000-07:00

Tôi như chiếc giày há mỏ
ngậm cỏ chờ sương
Em đi qua chiều hương ngai ngái
thèm nhớ trăm năm
mà tôi đâu dám gọi
Thì em cứ như là
Thì tôi cứ như là
Như thế
Như Như

Tôi đem chiếc giày lá cỏ
thả xuống sông xưa
Em đi qua chiều không ngoảnh lại
giọt nắng đong đưa
mà tôi đâu dám hái
Thì em cứ như là
Thì tôi cứ như là
Như thế
Như Như

Phan Như

Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng - Mimi viết cho Ba

2008-10-02T09:49:00.000-07:00

Vậy là hôm nay đọc lại hết tất cả những bài thơ của Ba. Những bài thơ mà suốt cả tuổi thơ con đã thuộc lòng, nhưng đến bây giờ mới hiểu.

Tôi cầm một cọng liên xanh
nhớ em bàn tay công chúa
đã dịu dàng gõ vào trái tim
cho đến khi máu úa

Hồi nhỏ chỉ đọc lui đọc tới, thuộc lòng những vần điệu đến nỗi thân quen, và tưởng là mình "biết" bài thơ đó, "hiểu" bài thơ đó... Thật ra chỉ vì mình thuộc lòng, nên nó trở thành một phần của tuổi thơ của mình mà thôi, không còn khái niệm hiểu hay không nữa. Nhưng hôm nay đọc lại và cảm nhận cái thân thuộc cũ kĩ ấy, thật ra là hôm nay mình mới "biết", mới "hiểu", như đọc lần đầu... Đúng là ba mươi mấy năm sống ở đời con mới hiểu được: có những thứ dịu dàng như một cành hoa thôi, nhưng có thể làm tim mình ứa máu.

Con đọc lại bài thơ Nịnh vợ, có thể nói rằng đây là bài thơ hay nhất của Ba (theo ý con), và thấy sao lại có thể lãng mạn và nên thơ như thế. "Em giăng hai đầu nắng nhạt, buộc một gót chân chim"... Nhưng mà nó cũng mô tả rất thật cái hình ảnh ba mặc cái áo sơmi xanh đậm, vải lanh lỏng lẻo... Mỗi chiều ba uống rượu say rồi vẫn lết về nhà... mặc dù con chưa bao giờ thấy me "chong đèn một ngọn" chờ... Mà hình ảnh "chong đèn một ngọn" là những đêm nhà mình thắp đèn dầu leo lét, me và 2 đứa ngồi giữa nhà tụng kinh mong bình an cho Ba trong những ngày Ba đi vắng xa... Con lại vẫn thuộc lòng bài kinh và không thể không viết ra đây...

Đại từ đại bi
thương xót chúng sanh
đại hỉ đại xả
cứu vớt muôn loài..

Những vần điệu gắn liền với tuổi thơ, và có thể là vì như thế mà tụi con biết mơ mộng, lãng mạn, và cũng biết lạc quan cho đến ngày hôm nay.

Chiều nay con gửi bài thơ "Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng" cho một người bạn thân, người đang lao đao vì business gần như phá sản.. thì con mới biết những bài thơ của Ba có giá trị không chỉ là những bài thơ, mà còn giúp con kết nối với người khác, và biết đâu sẽ xoa dịu được cho một ai đó...

Con từng nhớ lần đầu tiên con cố gắng đánh máy bài thơ của Ba, rồi in ra, đi ép gỗ, có cái hình sóng vỗ mạn đời, cũng là quà sinh nhật cho ba, cách đây khoảng 10 năm... Hôm nay Minou làm lại chuyện này và con thấy sống lại những ngày tuổi nhỏ, đồng thời thấy mình đã lớn hơn rất nhiều...

Mong rằng Ba sẽ tiếp tục dành thời gian để viết, nếu Ba biết được những bài thơ của Ba có ý nghĩa với con như thế nào....

Sài gòn, tháng 10 năm 2008
Mimi - con gái lớn

Bài thơ hôm nay

2008-10-01T16:19:00.001-07:00

Bài thơ tôi viết hôm nay
chỉ đáng vứt vào sọt rác
nếu sáng mai tình cờ đi qua cánh đồng
hoa tím chân em mắc cỡ
thơ không bằng nữa cọng rơm
những buổi chiều mùa đông
thơ không hong vàng sợi nắng
trên tóc người hoa bưởi rưng rưng

Vẫn biết sống là không ngoài niềm dối trá
người gặp nhau nhìn nhau
ôi những nụ cười đóng hộp
tôi vẫn bàng hoàng đôi mắt em thuỷ tinh
những sớm mai nắng vàng hơn lụa
tôi dắt xe đi làm
(vì đời là phải dắt xe đi làm)
a! vườn nhà ai đoá hường mới nở
tôi bèn quên chuyện mánh mung

Chiếc cầu bắc qua dòng nước xoáy
tôi vẫn di ngang qua nhà em
bài hát nào tôi không thể quên
ngồi bên bờ nước đục
con cá vàng sủi bọt mất tăm
em ra đi bỏ tôi làm du đảng
khi nhe răng khi ngoác miệng cười
xin cám ơn từng cái bĩu môi
tôi bắt tay cuộc đời hết sẩy

và khi đêm đã về
vui với bạn bè vài ly rượu cay
đi ngang một nhịp cầu nước xoáy
tôi vẫn biết
trên nền trời nghìn sao lấp lánh
có đôi mắt em đang nhìn tôi

Phan Như

Phố chim

2008-10-01T16:14:00.000-07:00

Em đã xa xôi ngoài ấy
có còn nhớ phố nhiều chim
cây lá dễ quen như người
áo phơi hai đầu nắng đổ
mái nhà xúm xít thân quen

Em đã xa xôi ngoài ấy
có còn nhớ phố nhiều sông
thăm ai qua mấy dốc cầu
đang đi tưng bừng phố xá
tình cỡ ngõ vắng mênh mông

Làm sao mà em vội quên
thành phố rất nhiều trái tim
có đường ngọt tan giọng cười
trái cây lấn ra ngoài chợ
gọi nhau cần chi biết tên

Làm sao mà em vội quên
giận nhau chưa tàn que diêm
mưa tan không kịp tiếng cười
thành phố bừng cơn nắng hạ
em đành bỏ mộng sầu riêng

Phan Như

Hoá thân

2008-10-01T16:10:00.000-07:00

Tôi như con bướm rừng điệp sắc
xác xơ giữa lá thu vàng
khép hờ đôi cánh nhạt
sống giữa đời mất mát
mà thèm một cuộc hoá thân

Thuyền không gian vượt quá nghìn trùng
tôi vẫn xa em chỉ một sợi tóc
có bao giờ để tay lên ngực
em đếm nhịp thời gian
để nói lời chân thật
máu một dòng đâu thắm nổi trăm năm

Tôi lại như con bướm ngàn
bỏ quên đôi cánh nhạt
khi mùa xuân trở về
bỗng lá rừng đổi sắc
sống giữa đời ngơ ngác
tôi đã thua cuộc trốn tìm

Phan Như

Métamorphose

Je ressemble à un papillon versicolore de la forêt
dépouillé au milieu des feuilles d’automne jaunies
les ailes délavées à demi fermées
ayant tant perdu au sein de la vie
d’une métamorphose j’ai tellement envie.

La barque s’éloigne à mille lieues
je suis loin de toi de l’intervalle d’un cheveu
as-tu jamais compté la mesure du temps
en mettant la main sur la poitrine
pour dire un mot de vérité
le sang est-il d’un rouge vif à l’éternité ?

Je ressemble encore à un papillon de la montagne
abandonnant ses ailes décolorées
Quand revient le printemps
les feuilles des forêt changent de couleur sur-le-champ
Désorienté, au sein de la vie
dans ce jeu de cache-cache j’ai vraiment perdu.

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN

Billards

2008-10-01T15:39:00.000-07:00

Em một mình giữa chốn xanh xao
nụ hôn chờ anh màu đỏ
hạnh phúc không đi bằng đường chim bay
nên ta lăn những vòng trăn trở
dù xa nhau chỉ là gang tay

Em bàng hoàng cuối góc tường rêu
anh loay hoay đường ngang ngõ tắt
chút ngập ngững lỡ hẹn mưa mau
xin bắt lấy phút xanh trời thoáng ngợp
anh lao nhanh đẹp cú thần sầu

Ta lăn đời bi ta lăn đời ta
cúi sát gom tình đừng để phôi pha
em có ruổi rong chân trời góc biển
anh vẫn theo tình đỏ mộng đêm qua

Ta lăn vòng nhớ ta lăn vòng quên
đuổi bắt chi hoài đời sao chưa yên
xin đặt tim ta một vòng sấp ngửa
dù sẽ tan tành một trận yêu em

Phan Như

Giã biệt tinh châu

2008-09-30T21:56:00.000-07:00

Thôi xin chào sợi dây leo màu xanh
đã dịu dàng buộc lấy đời anh
tôi đâu dám ở chốn nào lâu quá
cánh chim hèn nhớ cội mong manh

Thôi xin chào đôi mắt màu rêu
đã ngậm ngùi xa dấu nhìn theo
tôi đâu dám phụ phàng chi mấy
nhưng ra đi là chuyện đã liều

Xin giã biệt tinh châu
một phố nhà thấp thoáng trời sao
mai kia ở tầng cao gác rộng
cũng xin trồng mấy cọng xanh rau

Xin xa dấu ngọt ngào
dù đi tìm có được chi đâu
mai kia dưới chân trời xa ngái
thương nhớ bạn bè năm tháng cùng nhau

Phan Như

Ve sầu

2008-09-30T21:34:00.000-07:00

Mai kia tôi xa cuộc đời này
xin em đừng khóc
sá chi một cuộc tình
tôi là con dế mèn
chui lên từ lòng đất
uống tan từng giọt nước mắt
rồi lại quay về
không nói lời từ biệt
không có tôi ngàn lá vẫn xanh

Khi trở lại khu vườn năm xưa
xin em đừng đốt lá
hong chi xác lạnh rồi
tôi là con ve sầu
ra đi vội vã
xuân qua thì đến hạ
như đã hẹn muôn đời
bên cây đời mới trỗ
tôi lại về treo chiếc áo màu nâu

Em thổi bọt xà phòng
quả địa cầu ngũ sắc
chỉ là một cuộc chơi
bóng vỡ làm sao em khóc

Đưa tôi sợi chỉ hồng
buộc hai đầu địa cựcc
biết cõi nào hơn thiệt
quay tít mù ta chơi

Phan Như

Sen tịnh

2008-09-30T16:56:00.000-07:00

Tôi cầm một cọng liên xanh
nhớ em bàn tay công chúa
đã dịu dàng gõ vào trái tim
cho đến khi máu ứa

Trên đầu đội ngọn lá xanh
nhớ em thịt da trinh nữ
hương bay mấy ngõ hoàng thành
lối về khúc khích tiếng chim

Có những con đường
dài hơn quá khứ
hương bay ngan ngát đời người
có những con đường
dài hơn quá khứ
đưa ta về lại bên trời

Tôi cầm một đoá liên xanh
ôi em bàn tay công chúa
đã hoá thành một cánh chim
màu trắng
ngan ngát bên hồ
trong một đêm thanh

Phan Như

Ném cuội lên mây

2008-09-30T16:44:00.000-07:00

Ta ném hòn đá cuội vào con chim non
con chim non rớt xuống
ta ôm ta ghì ta yêu ta giận
đan một lồng son nhốt giấc mộng vàng
sáng ngày thức dậy
con chim non chết rồi chẳng chút kêu than

Ta ném thân ta vào giữa cuộc đời
cuộc đời rơi ảo mộng
ta trông ta chờ ta thương ta hận
xây một lâu đài mơ cuộc tỉnh say
mai kia nằm xuống
tia nắng hồng có viếng mộ tàn phai

Nếu đời cho thêm một lần đá cuội
ta sẽ ném vào giữa thinh không
đã bay đi xin đừng trở lại
có đáng gì một vài tiếng vang

Nếu em cho tôi trọn cả hình hài
tôi sẽ lao vào như mũi tên bay
cuốn theo em từng bầy chim nhỏ
dưới chân mây đá cuội tuyệt vời

Phan Như

Cùng với nước mây

2008-09-30T16:36:00.001-07:00

Tuổi đời nào không có con sông
để thời gian xanh ngát một dòng
xa mười năm tôi chưa trở lại
vẫn thấy mình có một quê hương

Tuổi thơ nào không có mẹ cha
liếp tranh che cũng là mái nhà
dưới gậm thờ giấu con dễ trũi
để đêm nằm nghe gáy thiết tha

Tuổi xuân nào không có người yêu
để tháng ngày thêm chút hư hao
căn gác nhỏ bạn bè lui tới
một thiên đường còn lại chiêm bao

Tuổi đời nào mà không đắng cay
đi loanh quanh mơ lại chốn này
xin một lần giữa dòng Hương ngát
tắm trần truồng giỡn với nước mây

Phan Như

Nịnh vợ ca

2008-09-30T16:22:00.000-07:00

Cuối cùng tôi chỉ có mình em
khi thắp mộng trên non
khi trôi dạt dưới dòng
tôi vẫn chạnh niềm riêng
xin trở về cùng em
dưới hiên đời rợp mát
em giăng hai đầu nắng nhạt
buộc một gót chân chim

Có khi vui cuộc rượu tàn khuya
uống cho càn khôn rớt rụng
biết tìm đâu lối về
em chong đèn một ngọn
soi sáng nữa đời tôi
dù cách biệt muôn trùng
dù đi bằng hai đầu gối
tôi cũng xin trở lại
bên người

Thôi tôi sẽ trở về
không hiểu vì sao tôi phải trở về
có một cái gì rất là đơn sơ
có một cái gì rất là nhỏ bé
một sợi tóc mai
một mùi hương đã cũ

Thôi tôi sẽ trở về
dù cách biệt muôn trùng
dù đi bằng hai đầu gối
tôi cũng về với em
ngồi lại...

Phan Như

Un chant flatteur pour son épouse

Enfin il ne me reste que toi seule
soit sur les montagnes rêvant
soit emporté par le courant
j’éprouve toujours des sentiments intimes
je demande à revenir avec toi
sous la véranda fraýche de la vie
tu déploies des filets de lumière aux deux bouts
pour attacher les pas d’oiseau

Parfois réjoui d’une soirée
j’ai bu à tel point de me souâler
je n’ai pas pu trouver le chemin de retour
tu maintenais la lampe allumée
lampe qui éclairait la moitié de ma vie
même si séparé à mille lieues de distance
même si à genoux je m’avance
je demande à revenir
auprès de toi.

C’en est assez, je reviendrai
sans comprendre pourquoi je dois revenir
il y a quelque chose de très simple
il y a quelque chose d’infime
un cheveu aux tempes
un parfum familier

C’en est assez, je reviendrai
même si de très loin séparé
même si je m’avance agenouillé
je reviendrai m’asseoir
à tes côtés.

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN

Bỏ vợ đi tu

2008-09-30T16:15:00.000-07:00

Mai kia xuống tóc tìm sơn khê
liếp cỏ một gian gió đi về
nhớ em niệm a di đà phật
vách núi nhìn trăng lạnh dưới khe

Ra đi đâu phải là chia ly
cởi dây ràng buộc trói cơn mê
có em trong cõi mười phương ấy
lối về vàng một bóng từ quy

Ra đi là tôi gặp mến thương
đã đành tri kỷ là tri âm
mai sau con cá vàng hoá xác
mỏ ngậm vành trăng nhịp tiếng ngâm

Ra đi đâu phải là chia tay
em độ giùm tôi một kiếp này
mai sau tóc để dài hơn kiếp
từ tạ cùng em một chuyến say

Phan Như

Nụ cười em bỏ quên

2008-09-29T23:37:00.000-07:00

Ta gặp nhau như chuyện đời xưa
anh lỡ già mà em vẫn chưa thu
tình yêu như sợi tơ màu nắng
làm sao buộc lấy tà huy

Ta xa nhau như thú lạc bầy
anh một mình trọn kiếp mồ côi
thời gian ơi vàng chi sợi nắng
làm sao xanh lại một đời

Anh đi tìm em như đi tìm chim
dù đêm về còn một que diêm
đốt tâm can soi đời mất mát
vẫn thấy nụ cười em lỡ bỏ quên

Anh tìm em như ngậm ngãi tìm trầm
để đời ta không còn tiếc nuối
nếu cho anh thêm một lẩn rồ dại
anh sẽ ngậm ngùi ... cầm lấy tay em

Phan Như

Le sourire que tu as laissé

On s’est rencontré comme dans les contes de fées
j’ai déjà vieilli mais tu es en toute maturité
l’amour ressemble à un fil soyeux blanc
comment peut-il attacher le soleil couchant ?

On s’est séparé comme des bêtes égarées
je reste seul, poursuivant mes jours d’un isolé
ô temps, une fois les filets de lumière jaunis
comment peut-on rajeunir une vie ?

Comme on cherche un oiseau je t’ai cherchée
Avec la seule allumette restante, le soir rentré,
en tâchant d’ éclairer les pertes au fond du coeur
je vois encore le sourire que tu as laissé.

Je t’ai cherchée même avec des efforts vains
pour ne plus rien regretter dans la vie
si on me permettait encore un acte de folie
tout attendri,... je prendrais ta main.

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN

The smile you’ve dropped

Like a fairy tale, our love begins :
I’m so old and you’re so young!
Love’s as tender as chain of silk;
How can it stop the setting sun ?

You’ve gone and I’ve lost my dream
I’ve dragged my life for lonely days
That are fading in yellow sunbeams.
How will my time be ever green?

Hunting for you hunting for birds
Coming back home, holding a match,
I lit up to see my loss :
And I catch the smill you’ve dropped!

Searching for you that drives me wild,
‘cause nothing compares to your smile.
I would’nt help holding your hands
If I were given another chance.

Translated by P.V.C.

Sonata

2008-09-29T21:32:00.000-07:00

Có ai đi ngoài chân mây
nết chân loang màu sữa
đêm nay sao vỡ đầy trời
không gian như từng sợi nhỏ
và em
nghiêm trang trong vùng tưởng nhớ
mười ngón tay
gõ xuống trái tim
đau từng mỗi giọt đàn

Tôi đưa tay lỡ nhịp
làm sao bắt kịp
giữa hai chớp sao băng
ôi những ngón tay của thần linh
mở ra tận cùng sâu thẳm
dưới mỗi cuội đá xanh
âm thanh thổi vào sự sống
tôi ngồi trong bóng đêm
nghe tiếng cười đuổi nhau trên thuỷ tinh
giữa muồn nghìn pha lê sợi mỏng
bước thời gian
không dám động
sợ làm đau
ánh trăng

Phan Như

Con đường trước cổng trường Đồng Khánh

2008-09-24T17:01:00.001-07:00

Em còn nhớ không
có con đường
kỷ niệm còn xanh dấu chân
mỗi viên gạch ô vuông
là một chuyện tình buồn

Hai vòm cây sao
khua đau hồn kỷ niệm
sao lại gọi cổng trường vôi tím
bọn tôi mấy đứa
lang thang những năm 60
nắng mưa không bỏ một ngày
đón giờ tan học
khi tiếng trống đã thay bằng tiếng chuông
gót chân khua nghìn cánh hạc

Ôi con đường áo trắng
giữa ngàn sao lấp lánh
biết đâu là mắt em

Thư anh viết hai năm
em xé một giờ như gió
khi bắt đầu biết chia xẻ đắng cay
bọn anh mỗi người mỗi ngã
con cáo chết ba năm
còn ngoảnh đầu thương nhớ
ôi con đường quá khứ
dài suốt một đời người
chiều nay
có ai đốt lửa bên trời
trong tôi hai hàng phượng đỏ
âm thầm tưởng niệm một cổng trường không còn vôi tím

Và em chân trời góc biển
đã dẹp nỗi nhớ quên?

Phan Như

Sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng

2008-09-24T16:43:00.000-07:00

Mùa xuân dù không áo lụa
chân em nở rộ hoa vàng
ngày cho ta từng cọng nắng
dù đời hữu hạn
nào có can chi

Mùa thu đường chiều rụng lá
cầu phai mấy nhịp mù sương
trời bay tóc người lộng gió
dù đời cay đắng
nào có can chi

Nào có can chi đời hữu hạn
sống mà gặp nhau đã đẹp vô cùng
nào có can chi đời lận đận
giữa trái tim ta có nụ cười hồng

Xin cám ơn một ngày bình thường
guốc mộc đi về hè phố quen thân
xin cám ơn tay hồng những ngón
tia nắng ban đầu vỗ nhẹ thinh không

Phan Như

Tình ca của một quán cà phê

2008-09-24T16:25:00.001-07:00

Cô bé khi không vào quán học bài
tôi pha cà phê thêm vào chút gió
nỗi nhọc nhằn vỗ nhẹ tình bay
em có nụ cười dễ thương chi lạ

Tôi mở nhạc vừa âm thanh thầm lặng
hẳn là em không ưa lắm disco
nên chân nhịp còn lơi ngoài xa vắng
chim trong vườn về đậu nhánh bơ vơ

Tôi đã lỡ hơn nữa đời phiêu lãng
em bơ vơ nghiêng nhánh sầu rơi
tôi không dám pha thêm nhiều cay đắng
có chi đâu mà năm tháng ngậm ngùi

Ngày tắt nắng chim bay về cuối phố
phố sẽ xanh thêm mấy dặm dài
tôi vẫn bán cà phê pha với gió
để ưu phiên vỗ nhẹ cánh tình bay

Phan Như

LA BALLADE D’UN CAFÉ

La fille est là, faisant son travail scolaire
Je fais une tasse mélangée d’un peu de vent
Qui soufflerait doucement mes peines en l’air
Tu es si mignonne avec ton sourire charmant.

La musique se fait entendre aux sons légers
Tu n’es sans doute pas amateur de disco
Dans le lointain résonnent tes pas égarés
Sur une branche solitaire perchent des oiseaux.

Bien des années durant j’errais en aventure
Tu restes toujours là, pleine d’une candeur pure,
Je n’oserais pas ajouter des gouttes amères
Que tes jeunes années ne s’attristent guère.

Le jour s’éteint – l’oiseau s’enfuit vers la ville
Sous tes pieds menus verdissent des rues tranquilles
Et moi, je vends toujours du café au vent
Que mes peines disparaissent en s’envolant.

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN

THE BALLAD OF A CAFE

The girl has come … not for coffee
I’ll make a cup with some breeze
To blow away all my hardship
‘ cause your smile ‘s shining on me.

I’ll play a song with gentle sounds
You seem not keen on disco though
Your feet rhythm with distant notes
Like birds singing on the lonely bough.

My half-way life has gone astray
Never will you be on my way
I dare not mix my heart with bitter drops
That may blacken your fine days.

The night has come – the bird has flown
Along the green green grass of town
I keep selling coffee-with-wind
To blow away my ups-and-downs.

Translated by P.V.C.

Tiễn em ODP

2008-09-24T14:56:00.000-07:00

Sài Gòn tháng bảy đã vào thu
em ra đi khăn gói sương mù
giới hạn phi trường anh đứng lại
em đã thành thoáng biệt thiên thu

Chẳng là em đi ODP
một dòng người đứng giữa cơn mê
anh trở lại bờ tre xanh ngát
nơi em về ảo mộng sao khuê

Em ra đi trên chiếc Boeing
đường em bay muốn rẽ vòng quanh
chợp động hồn anh trời dông bão
em ra đi mộng vỡ tan tành

Loa gọi echo giờ vĩnh biệt
em xếp hàng trên bục lưu vong
buổi chia ly không nắng vàng lụa áo
dép nhựa, quần jean bó sát tâm hồn

Anh trở lại hàng me lất phất
qua Duy Tân nhớ gót lộng trời chiều
anh đứng ngó vô sân trường đại học
nghe trong hồn ngày tháng xanh rêu

Phan Như

Có chi đâu ngoài niềm chân thật

2008-09-23T19:24:00.000-07:00

Đời không chi bằng có bạn bè
những buổi chiều giấc mơ tan vỡ
chuyện trên mây khói thuốc vòng quanh
đêm thời gian kết thành nỗi nhớ
tôi xin tặng người có đôi mắt xanh

Có chi cay bằng ly rượu tàn
trời đã nghiêng đêm về chếnh choáng
đường đi dọc hay đường đi ngang
lỡ sẩy chân nằm hè phố vắng
sáng mai nhìn đời đẹp quá tinh sương

Khi yêu em tôi yêu cả trần gian
con chim tha cọng rác lên ngàn
rừng thì thầm trăm con suối nhỏ
cũng không bằng em một tiếng than

Khi thương nhau xin người thật lòng
cạn ly đời ta đập vỡ hư không
có chi đâu ngoài niềm chân thật
và mắt em xanh biếc vô cùng

Phan Như

Guốc vông

2008-09-23T18:03:00.001-07:00

Ước chi đời anh là đôi guốc vông
nằm dưới chân em
qua đường gập gếnh
hỏi thăm từng bầy đá vỡ
cõng tình trên lưng đâu còn e sợ
dù lối đi về cỏ ướt dốc sương
em có mỏi chân
quán dừng góc phố
trời đẹp hôm nay bỏ học cũng đành

Ước chi lòng anh là quai guốc xinh
buộc ngón chân em
bay bỗng tuyệt trần
loài người đang làm nghìn bom có cánh
ta sẽ đua đời bằng đôi guốc mộng
đi gọi từng nhà
mở cửa trái tim

Và anh sẽ đưa em đi khắp mọi miền
xin cho trẻ con từng đôi guốc mộc
lột da làm giày thú rừng đau xót
khi ngón chân hồng
không còn bó chặt
em sẽ nghe đời vỗ nhẹ cánh chim.

Phan Như

Nón

2008-09-23T17:58:00.001-07:00

Em đan những ngón tay màu xanh
gọi mùa thu về bên dốc núi
khi ta lăn tháng ngày gió bụi
gặp em bỗng nhớ quê nhà

Em đan những vần thơ tím ngát
gọi nắng xuân về bên phố xưa
khi ta nữa đời hương khói nhạt
gặp người lại nhớ rừng xưa

Tôi không mua cây lá trên ngàn
tôi đâu bán bài thơ phố tím
tôi chỉ là chàng xe thồ chở nón
đem rừng thăm lại phố xưa

Tôi xin đan một vòng tay ngàn xanh
để em che nụ cười xa vắng
đời đi qua một ngày gió động
quai tình tôi buộc nắng mưa.

Phan Như

Tình yêu của một cây lúa

2008-09-22T16:48:00.000-07:00

Ta như bông lúa thì con gái
thương đời nên ngậm sữa tìm nhau
yêu em có nụ cười thơ dại
tay gạt mồ hôi trên má nâu

Ta như cây lúa mùa chiêm mới

thương đời nên trĩu hạt tìm nhau
trách em sao gánh tình quá vội
ta ở hai đầu nặng lắm đâu

Ta ở trên đồng những ngày nhớ mong
chiều qua bếp người vui ngọn lửa hồng
ra đi mầm xanh về dòng máu đỏ
vì qua yêu người nên ta thành cơm

Ta về một ngày ta còn bao năm
đời tiếc chi mà không cho nhau luôn
còn cọng rơm vàng ta xin gửi lại
sợ tình đau lưng lót mộng em nằm...

Phan Như

Chiếc bóng màu xanh

2008-09-22T16:34:00.001-07:00

Nhà em xa cuối ngõ hoàng thành
chưa thu nắng vàng e đã nhạt
trong vườn cây hát ngỡ hoàng anh
nghe như nghìn con chim đứng hót

Theo em trên một chiếc xe tàng
nắng mưa xem đời thôi cũng mặc
ta đi tìm ai
gặp gỡ mà chi
gặp nhau chi cho đời lận đận
em chỉ là chiếc bóng màu xanh
có hay không can chi đời anh
ta vẫn đứng giữa đường ngơ ngác
quán rượu hoàng hôn
uống một mình...

Phan Như

Năm năm mắt vẫn xanh màu biếc

2008-09-22T16:26:00.000-07:00

Một chiều tôi vội vã qua sông
thấy em hiển hiện giữa vô cùng
áo ni mấy bận theo vào hạ
nắng vàng còn gợn thoáng lưng ong

Cơm áo tôi lăn đời mỏi mệt
đâu dám mơ chi chuyện tao phùng
năm năm mắt vẫn xanh màu biếc
nhát chém còn đau thấu tận lưng

Sân am mấy độ hoa đào rụng
chổi thiền em vội quét thu không
hồ điệp có xoè đôi cánh mộng
hiên lan em xua hết hương nồng

Kinh thư có ấm bàn tay ngọc
dốc núi xin đừng đau gót chân
tôi sống dù muôn nghìn chua xót
vẫn một phương trời Quan Thế Âm...

Phan Như

Sóng vỗ mạn đời

2008-09-22T15:55:00.001-07:00

Biển xanh như người tình
ta nằm cùng bãi cát
thư em không gửi được
đành xếp giấy làm thuyền
sợ gió đưa mù tít
ta buộc sợi tình xanh

Em xanh xao cuối chân trời

có thấy thuyền anh thả mộng
nhớ ngày xưa xếp tờ giấy trắng
ta thả thuyền ra khơi
anh lạy trời mưa xuống
cho sóng vỗ mạn đời

Ta nằm ngó con thuyền lui tới
sợi tình chùng rồi sợi tình căng
thuyền bằng giấy đâu cần bánh lái
quả đất tròn ta cũng đi quanh

Ta nằm ngó dã tràng xe cát

cũng xong rồi một kiếp loay hoay
ta xếp giấy thả thuyền ngơ ngác
nghe trong ta tan vỡ một ngày...

Phan Như

Les vagues frappent le flanc de la vie

La mer est bleue comme une amante
je m’allonge avec la plage mouvante
cette lettre, ne pouvant pas te l’envoyer
en forme d’une barque je vais la plier
de peur qu’elle soit emportée par le vent
à un fil d’amour bleu je la fais attacher.

Tu pâlis au bout de l’horizon
vois-tu ma barque lâcher des rêves
jadis. t’en souviens-tu, on a mis une barque
de papier blanc couler vers le large
j’implore le Ciel, qu’il fasse tomber la pluie
que les vagues frappent le flanc de la vie.

Couché, je regarde la barque naviguer
tantôt lâche, tantôt tendu est le fil d’amour
sans gouvernail- elle est faite de papier
la terre est ronde, j’en ferai le tour.

Je regarde les crabes de sable faire des trous
c’est de la peine perdue, la mer détruit tout
indécis, je fais couler les barques de papier
et j’entends en moi briser une journée.

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN

Tôi đi qua nhà em bằng đôi cà khêu

2008-09-22T13:33:00.000-07:00

Tôi đi qua nhà em
bằng đôi cà khêu
trẻ con vỗ tay cười
người lớn bĩu môi
và em thì cúi mặt

tôi đi qua vẫn lòng chợt mát
bởi vì cửa sổ xanh rêu
có loài hoa tím leo
áo tôi rách vai
nào ngỡ vỗ cánh tình
con bướm vội bay theo

Tôi đi qua đời tôi
bằng một cái tên
khi quay gót trở về
mộ bia nào yên
đá còn mỏi mệt

ai gọi tôi giữa đời tha thiết
tôi chỉ là một cái tên
trên môi người yêu ghét
xin cho tôi thịt da còn ấm tay người
tôi sẽ nói yêu em

Nên xin ngồi lại gần
ngọn cỏ hèn xanh lòng sỏi đá
trong kiếp sống bình thường
vẫn có niềm cao cả
em có nghe triền cao thác đổ
âm thầm giọt lệ ngàn xanh

Nên chi xin xoá sổ đời
quay trở về quê nhà chốn cũ
ta bày lại cuộc chơi
như một thời trẻ dại
ván ăn thua đâu cần mặc cả
tan cuộc rồi ta xoá dấu chân đi!

Phan Như

* Hình "cà khêu" được chụp vào dịp Huế Festival 2008.

Je passe devant ta maison sur des échasses

Je passe devant ta maison
sur des échasses
les enfants battent les mains en riant
les adultes font la moue
et toi, tu baisses le front
je passe encore, coeur rafraichi
car à une fenêtre aux mousses vertes
grimpe une fleur violette
mon habit se déchire à l’épaule
sans voir, de ses ailes d’amour,
un papillon qui s’envole.

Je passe à travers ma vie
avec une appellation
à mon retour
les tombes ne reposent pas en paix
les pierres encore fatiguées

qui m’appelle si tendrement en vie
je ne suis qu’un nom
sur les lèvres de ceux qui m’aiment ou me détestent
prière de me donner un corps attiédi de tes mains
je dirai que je t’aime

je prie donc de m’asseoir près
une herbe humble verdit l’allée de gravier
dans une existence ordinaire
luit toujours une grandeur
entends-tu des chutes d’eau gronder
et des larmes en silence écouler ?

Traduit par THÂN TRỌNG SƠN